08 mei 2018

In de ouderenzorg neemt de werkdruk toe. De zorgbehoeften van de individuele cliënt worden gemiddeld zwaarder en de gemiddelde leeftijd hoger. Wij zien dat het werk onevenredig verdeeld wordt tussen meer belastbare medewerkers en minder belastbare medewerkers. Daarbij komt nog dat 85% van de medewerkers in de zorg fysieke klachten ervaart (IZZ, 2017). 

Op dit moment kent de zorg een relatief hoog ziekteverzuim in relatie tot andere sectoren. In het eerste kwartaal van 2016 was het verzuim in de zorg 5,8 procent, 1,5 procent hoger dan het gemiddelde verzuim in andere sectoren. Het verschil is de afgelopen tien jaar niet eerder zo groot geweest. (CBS, 2016)

Meer werkplezier en productiviteitswinst

Er zijn veel manieren om te komen tot verlaging van fysieke belasting. Door ons te richten op de ergonomie veranderen we een element in de arbeidsomstandigheden. (Dijk, 2011) Door het inrichten van gezonde werkomgevingen groeit het werkplezier, krijgen medewerkers meer energie en beïnvloedt uiteindelijk ook de productiviteit. Een project “gezond werken in de zorg” laat positieve resultaten zien ten aanzien van ervaren fysieke klachten. (IZZ, 2017)

Diverse Pilots

Op dit moment begeleiden wij vanuit Health2Work verschillende pilots met hulpmiddelen om de fysieke belasting binnen de zorg te verminderen. Hierbij stellen wij de medewerker centraal, zonder voorbij te gaan aan de wensen en behoeften van de cliënt. Door focus op het arbeidsproces zien wij dat veel winst te behalen is op het gebied van procesefficiëntie, ergonomie en daarmee arbeidsbelasting. Hierbij een kort overzicht van de lopende pilots:

  • Permanente glijlakens: Door het inzetten van permanente glijlakens voor alle cliënten van geselecteerde afdelingen verwachten wij fysieke belasting te reduceren. Hulpvragers zullen voordeel ervaren. Maar bovenal verwachten wij medewerkers uit te lokken tot gezonder werken. Scholing is een belangrijk onderdeel van deze pilot.
  • Warmtepanelen: Tijdens douchen, wassen en aankleden van hulpvragers ervaren veel medewerkers fysieke klachten. De handelingen tijdens wassen en aankleden worden veelal bemoeilijkt als er discomfort plaatsvindt. Dit uit zich namelijk in een toename van de spierspanning, meer weerstand zowel in gedrag als fysiek. Tijdens een pilot meten wij samen met de opdrachtgever of de inzet van warmtepanelen effectief is om fysieke belasting te reduceren.

ReadySlide glijzeil

Wedstrijd tijdens het jaarcongres ergotherapie

Tijdens het Ergotherapie Jaarcongres heb ik een lezing gegeven over ergonomie in de ouderenzorg. Tijdens de lezing heb ik een wedstrijd gehouden: de traditionele werksituatie tegen de goed geoutilleerde werkplek. Observatoren moesten de fysieke- en energetische belasting beoordelen, daarnaast waren er tijdwaarnemers.

  • De factor tijd voerde de spanning op. Het was fantastisch om te zien hoe tijdens deze wedstrijd de deelnemers vergaten op de eigen lichaamshouding te letten, terwijl we allemaal ergotherapeut zijn. Ook de bejegening liet te wensen over. In de praktijk zien we deze gevolgen van tijdsdruk ook terug.
  • Hulpmiddelen werden vergeten. Tijdens deze wedstrijd werd het duidelijk dat een glijlaken niet gehanteerd werd ook al lag deze klaar. Wij herkennen dit allemaal uit dagelijkse praktijk.
  • Een matraswissel kost veel tijd en energie van zowel de zorgverlener als de cliënt.

De goed geoutilleerde werkplek liet grote verschillen zien ten aanzien van procesefficiëntie, goed gebruik van materialen, fysieke belasting en comfort voor de cliënt.

De werkplek was geoutilleerd met Wendylett, een permanent glijlaken en een hybride AD-matras. Tijdens het draaien van de cliënt was het glijlaken direct beschikbaar. Discomfort bij de cliënt werd voorkomen en al was de werkhouding niet ideaal, fysieke overbelasting werd voorkomen door de directe aanwezigheid van schuifkracht-reducerende materialen. Het proces verliep veel sneller. Er is ongeveer 45% tijdswinst gerealiseerd. Minstens zo belangrijk is dat de cliënt de transfer als prettiger ervaarde.

Doordat we gebruik maakten van een hybride matras was een transfer overbodig bij de inzet van anti-decubitus materialen. Dit biedt wederom grote voordelen in tijd, fysieke belasting en comfort. Het proces leverde een tijdswinst op van ruim 70%. Als we de aanvraagprocedure van een AD-matras ook hadden meegenomen in deze wedstrijd was er nog meer voordeel te behalen.

Tijdens de wedstrijd werd ook het verschil getest tussen een vaste niet-verrijdbare douchestoel en een hoog-laag verstelbare douchestoel. Vanuit een studie (Instutut, 2011) en ervaring werd tijdswinst verwacht. Ter plaatse bleek dit niet het geval. De onbekendheid met het hulpmiddel bleek negatief effect te hebben op het werkproces.

Conclusie

Het goed outilleren van een werkplek biedt grote voordelen:

  • Het (goede) gebruik van hulpmiddelen wordt gestimuleerd.
  • Fysieke belasting wordt gereduceerd.
  • Er is veel tijdswinst te behalen.
  • De cliënt ervaart veel comfort.

Aandachtspunten en kritische succesfactoren

  • Onder tijdsdruk zien we de aandacht voor houding verdwijnen.
  • Hulpmiddelen worden nauwelijks gebruikt als deze niet ter plaatse beschikbaar zijn of extra aandacht vragen.
  • Onbekendheid met technieken en materialen staan gezond werken in de weg.
  • Het is van belang de goede outillage aan te vullen met een degelijke en praktische scholing.

Hoe richt ik mijn zorgomgeving gezonder in?


Bronnen:

CBS. (2016, 06). centraal bureau voor de statistiek. 
Dijk, V. (2011). Het model van arbeidsbelasting . In C. Kuiper, & M. B. Yvonne Heerkens, Arbeid en Gezondheid, een handboek voor paramdeici en arboprofessionals (pp. 151, 152). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
IZZ. (2017, 05 08). IZZ. 




 

Door Linda ten Katen

'Een goed advies begint bij de klant.'

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees onze Privacy verklaring voor meer informatie.

Cookies accepteren